بلیت تئاتر کالای لوکس یا حق شهروندی؟
به گزارش کاراموند، مدیرکل اسبق هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در یادداشتی به لطمه شناسی بالارفتن بهای بلیت تئاتر پرداخت.
یادداشت مهمان-کاظم نظری، عضو هیات علمی دانشگاه سوره و مدیرکل اسبق هنرهای نمایشی؛
در روزگاری که هزینه های سرسام آور زندگی، سبد فرهنگی خانوار را کوچک کرده، بلیت تئاتر در تهران به کالایی لوکس بدل شده و طبقه متوسط را از سالن ها رانده است. در غیاب یک نهاد ملی چابک، مدیریت شهری تهران می تواند با الگوبرداری از کلان شهر های توسعه یافته و با پیشگامی در تأسیس یک سازمان حمایتیِ مختصِ «مخاطب»، عدالت فرهنگی را به پایتخت بازگرداند؛ اقدامی که سود اصلی آن در کاهش صدمه های اجتماعی و ارتقاء فرهنگ شهروندی به حساب خودِ شهر و شهرداری واریز خواهد شد.
تئاتر، به تعبیر پیتر بروک، فضایی خالی است که در آن انسان با خویش و دیگری مواجه می شود اما در تهرانِ امروز، این فضای خالی بالاتر از هر چیز با دیوارهای بلندِ «گرانی» و «موانع دسترسی» محصور شده است. تورم لجام گسیخته هزینه های تولید و به تبع آن، جهش نجومی قیمت بلیت، سالن های نمایش را از حضور طبقه متوسط، جوانان دانشجو و بدنه حقوق بگیر جامعه تهی کرده است. این بحران، فراتر از یک چالش اقتصادی، زنگ خطری برای ایجاد یک «آپارتاید فرهنگی» خاموش در پایتخت است.
از منظر جامعه شناختی، مصرف فرهنگی نه یک تفریح لوکس، که موتور محرک «سرمایه فرهنگی» و همبستگی مدنی جامعه است. وقتی معلمان، دانشجویان و کارمندان به سبب موانع مالی از چرخه تماشای تئاتر حذف می شوند، شهر به طرف انجماد فرهنگی و افول سرمایه اجتماعی حرکت می کند. دراین میان، پرسش کلیدی اینجاست، نهادهای متولی کلان شهر تهران که بار سنگین مدیریت بحران های کالبدی و عمرانی را به دوش می کشند، چرا نباید پیشگام حل این زخم کهنه فرهنگی شوند؟
از حمایتِ تولید تا نجاتِ مصرف کننده
نگاهی به تجربه شهر های پیشرو جهان و توسعه یافته نشان میدهد که مدیریت شهری مدرن سال هاست از مدل کهنه و ناکارآمدِ «یارانه مستقیم به تولید» عبور کرده است. تزریق بودجه های عمومی به سازندگان اثر، غالباً به بوروکراسی سنگین، آثار سفارشی و دور از نیاز جامعه انجامیده است. در مقابل، شهرداری های موفق جهان نقش خودرا به «تسهیل گر دسترسی عمومی» تغییر داده اند. آنها با راه اندازی نهادهای واسط و تخصصی، یارانه را مستقیماً به کف جامعه و دست «مخاطب» می رسانند. توزیع بن های خرید بلیت، کارت های اعتباری فرهنگی ویژه جوانان و خانواده ها و یارانه متقابل برای سالن ها، مکانیسمی است که همزمان دو هدف را محقق می کند: نخست، تضمین رونق اقتصادی سالن ها و دوم، گشودن درهای تئاتر به روی طبقاتی که در شرف محرومیت فرهنگی اند.
کارنامه قابل قبول شهرداری تهران و فرصت تاریخی پیش رو
مدیریت شهری تهران در سالهای اخیر نشان داده است که در حوزه عمران، خدمات شهری و مدیریت بحران های کالبدی از پویایی و تجربه قابل اتکایی برخوردارست. با این وجود، توازن میان «توسعه بتن و آسفالت» و «توسعه جان و فرهنگ شهر» همیشه مطالبه بر زمین مانده نخبگان بوده است.
تهران زیبا نیازمند تحقق مفهوم جامعه شناختی «حق به شهر» است؛ یعنی دسترسی برابر همه شهروندان به منابع و امکانات معنوی شهر. شهرداری تهران با تاکید بر بدنه کارشناسی ارشد و مدیران دوراندیش خود، این ظرفیت بی نظیر را دارد که به عنوان اولین کلان شهر پیشگام در ایران، سازمانی تخصصی برای «حمایت از مخاطبان و توسعه دسترسی فرهنگی» تأسیس کند. این نهاد می تواند با عرضه تخفیف های ساختاری، بن های حمایتی و زیرساخت های نوین فروش بلیت (نظیر کارت های اعتباری شهروندی)، بار دیگر سالن های نمایش را به پاتوق زنده اندیشه و گفتگو تبدیل کند.
تئاتر؛ ارزان ترین سرمایه گذاری در امنیت اجتماعی
چرا شهرداری باید برای تئاتر هزینه کند؟ پاسخ روشن است: تئاتر، کارخانه تولید همدلی و تسامح مدنی است. جامعه ای که در آن شهروندان به تماشای رنج ها و آرزوهای همدگر در سالن های نمایش می نشینند، خشونت شهری در آن کاسته شده و بزهکاری های اجتماعی تعدیل می شوند. سرمایه گذاری مدیریت شهری در حوزه دسترسی به تئاتر، هزینه نیست؛ بلکه ارزان ترین، پایدارترین و عاقلانه ترین سرمایه گذاری در کاهش صدمه های اجتماعی و ارتقاء فرهنگ شهروندی است.
بحران قیمت بلیت تئاتر و خروج خاموش طبقه متوسط از سالن ها، چالشی است که با آئین نامه های اداری حل نمی گردد. پیشنهاد مشخص به مدیران ارشد شهرداری تهران اینست که با تاکید بر تجربه موفق مدیریت شهری و استفاده از خرد جمعی نخبگان تئاتر، پیشگام تأسیس سازمانی برای «توسعه دسترسی فرهنگی به هنر نمایش» شوند.
این اقدام، نه تنها نام مدیریت شهری را به عنوان ناجی فرهنگ و هنر در تاریخ این سرزمین ثبت خواهد کرد، بلکه گامی استوار در جهت تحقق عدالت اجتماعی و بازگرداندن نشاط و امید به رگ های تپنده پایتخت خواهد بود. شهر زنده، شهری است که در آن، صحنه تئاتر سهمِ برابرِ همه شهروندان باشد.
منبع: کاراموند
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان کاراموند در مورد این مطلب