نسل زد کتاب گریز شده است؟
به گزارش کاراموند، کم شدن حضور کتاب در زندگی روزمره نوجوانان و جوانان، فقط مسئله ای در ارتباط با بازار نشر یا افت فروش کتاب نیست؛ این مورد باکیفیت آموزش و تصمیم گرفتن ارتباط دارد.
ایرنا نوشت: کم شدن حضور کتاب در زندگی روزمره نوجوانان و جوانان، فقط مسئله ای مربوط به بازار نشر یا افت فروش کتاب نیست؛ این مساله باکیفیت آموزش، سلامت فرهنگی جامعه، موقعیت های برابر برای رشد و حتی توانایی نسل آینده در اندیشیدن، گفت وگوکردن و تصمیم گرفتن ارتباط دارد. در روزگاری که تلفن همراه در چند ثانیه انبوهی از تصویر، خبر و سرگرمی را پیش روی نوجوانان می گذارد، کتاب باید برای به دست آوردن جایگاه خود در زندگی آنان رقابت کند؛ رقابتی که در آن، سرعت، جذابیت بصری و دسترسی فوری اغلب به سود فضای مجازی تمام می شود.
بااین حال، آیا می توان نسل زد را نسلی دانست که دیگر حوصله کتاب خواندن ندارد؟ آیا حضور طولانی مدت در شبکه های اجتماعی به معنای بی علاقگی به مطالعه است؟ سهم خانواده، مدرسه، نظام آموزشی، اقتصاد نشر و سیاستگذاری فرهنگی در تشکیل این وضعیت چیست؟ مهم تر از همه، چطور میتوان کتاب را از یک تکلیف درسی به بخشی زنده، لذت بخش و ماندگار از زندگی نسل جدید تبدیل کرد؟ در گفتگو با محمدمهدی سیدناصری، پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال، این پرسش ها را از نظر فرهنگی، تربیتی، اجتماعی و حقوق کودک بررسی کردیم.
برخی اعتقاد دارند نسل زد، یعنی نوجوانان و جوانانی که با فناوری های دیجیتال پرورش پیدا کردند، دیگر مانند نسل های گذشته کتاب نمی خوانند و حوصله مطالعه طولانی ندارند. آیا با نسلی کتاب گریز مواجهیم یا مسئله را باید جور دیگری دید؟
به نظرم قبل از آنکه نسل زد را به کتاب نخواندن متهم نماییم، باید از خودمان بپرسیم آیا ما توانسته ایم کتاب را با جهان زندگی این نسل پیوند بزنیم؟ من با این گزاره کلی که نسل جدید دیگر اهل مطالعه نیست، موافق نیستم. آن چه تغییر کرده، بالاتر از آنکه پایان علاقه به خواندن باشد، شکل ارتباط نسل جدید با متن، روایت، اطلاعات و سرگرمی است. نوجوان امروز در طول روز امکان دارد ده ها پیام بخواند، داستانی را در چارچوب یک مجموعه تصویری دنبال کند، درباره ی موضوعی در اینترنت جست وجو کند یا بوسیله یک محتوای صوتی با مسئله ای تازه آشنا شود. بنابراین، نمی توان گفت این نسل به صورت مطلق از خواندن فاصله گرفته است؛ همین طور باید میان خواندن پراکنده و کوتاه در فضای دیجیتال با مطالعه پیوسته، عمیق و تامل برانگیز تفاوت قائل شد.
نمی توان گفت این نسل به صورت مطلق از خواندن فاصله گرفته است؛ همین طور باید میان خواندن پراکنده و کوتاه در فضای دیجیتال با مطالعه پیوسته، عمیق و تامل برانگیز تفاوت قائل شد
خواندن یک متن کوتاه در شبکه اجتماعی، هرچند می تواند مفید باشد، همان تجربه ای نیست که مطالعه یک رمان یا کتاب علمی در اختیار فرد قرار می دهد. کتاب خواندن به ما فرصت می دهد با یک اندیشه همراه شویم، شخصیت ها را در طول یک روایت بشناسیم، میان علت و معلول ارتباط برقرار نماییم و قبل از داوری، به موضوعی زمان بدهیم. این تجربه برای پرورش قدرت تحلیل، تخیل، همدلی و تفکر انتقادی اهمیت دارد. در مقابل، بخش بزرگی از محتوای دیجیتال با هدف جلب سریع توجه طراحی شده است؛ محتوایی که امکان دارد در چند ثانیه توجه ما را به خود جلب نماید و فورا جای خویش را به موضوعی دیگر بدهد.
البته نباید فناوری را یکسره دشمن مطالعه دانست. کتاب الکترونیکی، کتاب صوتی، کتابخانه های دیجیتال و پلت فرم های قانونی عرضه کتاب، می توانند دسترسی به آثار را آسان تر کنند. مسئله زمانی شروع می شود که ابزار دیجیتال، به جای آنکه راهی برای رسیدن به دانش و ادبیات باشد، تمام فرصت فراغت فرد را به خود اختصاص دهد. از نظر من، بحران اصلی را باید در سه سطح بررسی کرد: کاهش فرصت مطالعه عمیق، دشوارشدن رقابت کتاب با سرگرمی های فوری و فراهم نشدن محیط های جذاب و پایدار برای کتاب خواندن. این عوامل در همه نوجوانان یکسان نیستند و نباید بدون پژوهش های معتبر درباره ی عادت های مطالعه، یک حکم کلی درباره ی تمام اعضاء نسل زد صادر کرد. بنابراین، به جای برچسب زدن به نسل جدید، باید شرایطی فراهم نماییم که کتاب بتواند در کنار فناوری، نه در تقابل با آن، جایگاه شایسته ای در زندگی نوجوانان و جوانان پیدا کند.
چرا فضای مجازی تا این اندازه برای نوجوانان و جوانان جذاب است؟ آیا استفاده مداوم از تلفن همراه و شبکه های اجتماعی، توانایی تمرکز و علاقه به مطالعه عمیق را تحت الشعاع قرار می دهد؟
برای فهم این مساله باید از سرزنش فردی فاصله بگیریم و به محیطی دقت کنیم که نوجوان امروز در آن زندگی می کند. شبکه های اجتماعی فقط مجموعه ای از ابزارهای ارتباطی نیستند؛ آنها محیط هایی هستند که بخش مهمی از تعاملات اجتماعی، سرگرمی، دریافت اخبار و حتی تشکیل هویت نوجوان در آنها اتفاق می افتد. نوجوان در این فضا با دوستانش ارتباط می گیرد، علایق خویش را کشف می کند، دیده می شود و به محتوایی دسترسی دارد که با سلیقه اش هماهنگ است.
طبیعی است که چنین محیطی برای او جذاب باشد. بخش مهمی از پلت فرم های دیجیتال نیز بر پایه سازوکارهایی طراحی شده اند که کاربر را به ادامه تماشا، پیمایش و تعامل ترغیب می کنند. محتوای تازه به سرعت جای محتوای قبلی را می گیرد و فرد برای یافتن موضوعی جذاب، لازم نیست زمان زیادی صرف کند. در چنین شرایطی، مطالعه کتاب امکان دارد در نگاه اول فعالیتی کندتر و نیازمند تلاش بیشتری به نظر برسد؛ خصوصاً برای نوجوانی که تجربه مستمر کتاب خواندن ندارد یا کتاب را فقط با امتحان، تکلیف و اجبار مدرسه می شناسد.
تمرکز، یک خاصیت ذاتی نیست که برخی افراد داشته باشند و برخی نداشته باشند؛ این قابلیت تا اندازه ای با عادت ها، محیط و تمرین تقویت می شود
پژوهش درباره ی ارتباط استفاده از رسانه های دیجیتال و توجه فرد، نشان میدهد که باید از نتیجه گیری های ساده انگارانه پرهیز نماییم. نمی توان هر نوع استفاده از تلفن همراه را عامل اختلال تمرکز دانست؛ نوع محتوا، مدت و زمان استفاده، شیوه تعامل، کیفیت خواب، شرایط خانوادگی و خاصیت های فردی نیز اهمیت دارند. بااین حال، جابه جایی مکرر میان پیام ها و محتواها می تواند فرصت تمرین و توجه پیوسته را کم کند و اگر زمان مطالعه بشکل مرتب با اعلان ها و وقفه ها قطع شود، دنبال کردن یک متن طولانی دشوارتر خواهد شد. نکته مهم این است که تمرکز، یک خاصیت ذاتی نیست که برخی افراد داشته باشند و برخی نداشته باشند؛ این قابلیت تا اندازه ای با عادت ها، محیط و تمرین تقویت می شود.
همان طور که یادگیری یک مهارت به تکرار نیاز دارد، مطالعه عمیق نیز با تجربه های منظم و متناسب با سن رشد می کند. از نظر حقوق کودک، مسئولیت این وضعیت را نمی توان تنها بر دوش نوجوان گذاشت. خردسالان و نوجوانان در مقابل محیط هایی قرار دارند که طراحی آنها، قواعد تجاری و الگوریتم هایشان را خود تعیین نکرده اند. خانواده ها، مدارس، شرکتهای فناوری و نهادهای تنظیم گر هرکدام در ایجاد محیطی سالم تر سهم دارند. راهکار نیز حذف مطلق فناوری نیست. ما به آموزش سواد رسانه ای، مدیریت آگاهانه زمان استفاده از ابزارهای دیجیتال، خاموش کردن اعلان های غیرضروری هنگام مطالعه و ایجاد زمان های کوتاه اما منظم برای خواندن نیاز داریم. در کنار این اقدامات، باید تجربه کتاب خواندن را آن قدر دلپذیر و معنادار نماییم که نوجوان بخواهد برای آن وقت بگذارد، نه این که فقط از او بخواهیم تلفن همراهش را کنار بگذارد.
در بحث کاهش مطالعه، معمولا از ضعف فرهنگ کتاب خوانی صحبت می شود؛ اما آیا مشکلات اقتصادی، قیمت کتاب، وضعیت کتابخانه ها و شیوه آموزش در مدارس نیز در این مسئله نقش دارند؟
قطعاً. اگر مسئله کتاب خواندن را فقط به علاقه فردی یا تربیت خانوادگی تقلیل دهیم، بخش بزرگی از واقعیت را نادیده گرفته ایم. مطالعه در کنار انگیزه، به دسترسی، فرصت، محیط مناسب و تجربه مثبت نیز نیاز دارد. امکان دارد نوجوانی به ادبیات، داستان یا علم علاقه داشته باشد، اما هزینه تهیه کتاب، محدودیت دسترسی به کتابخانه یا نبود آثار متناسب با سن و علاقه اش مانع این ارتباط شود. در حالی که خیلی از خانواده ها با فشارهای اقتصادی و بالارفتن هزینه های زندگی مواجه هستند، خرید کتاب امکان دارد در مقایسه با نیازهای ضروری تر در اولویت پایین تری قرار گیرد.
از این رو، نباید کاهش خرید کتاب را مستقیماً معادل بی علاقگی به مطالعه دانست. بازار کتاب و میزان دسترسی به آن نیز قسمتی از معادله اند. دراین میان، کتابخانه عمومی می تواند نقشی بسیار فراتر از امانت دادن کتاب ایفا کند. کتابخانه ای که مجموعه ای به روز، فضای مناسب برای نوجوانان، برنامه های گفتگو درباره ی کتاب، نشست های نویسندگان و فعالیتهای خلاقانه داشته باشد، می تواند به محیطی برای تجربه اجتماعی مطالعه تبدیل گردد. در مقابل، اگر کتابخانه صرفا فضایی ساکت و رسمی باشد که نوجوان در آن احساس بیگانگی کند، ظرفیت فرهنگی آن به درستی استفاده نخواهد شد. مدرسه نیز نقش تعیین کننده ای دارد. اگر دانش آموز کتاب را فقط برای پاسخ دادن به پرسش امتحان بخواند، احتمال دارد مطالعه برای او به فعالیتی الزامی و ابزاری تبدیل گردد. در چنین شرایطی، حتی کتابی که می توانست تخیل او را فعال کند، به مجموعه ای از نکات برای حفظ کردن تقلیل می یابد.
البته مدرسه در آموزش خواندن، گسترش دانش و آشناکردن دانش آموزان با آثار باارزش نقشی اساسی دارد؛ مسئله، اصل آموزش نیست، بلکه غلبه شیوه های مبتنی بر اجبار و ارزیابی صرفا امتحانی بر تجربه آزاد و لذت بخش مطالعه است. به همین دلیل، باید میان «سواد خواندن» و «عادت به مطالعه» تمایز گذاشت. دانش آموز امکان دارد بتواند متن درسی را بخواند و به پرسش های آن پاسخ دهد، اما هیچ وقت فرصت پیدا نکرده باشد کتابی را برمبنای علاقه شخصی انتخاب نماید، درباره ی آن با دیگران گفتگو کند یا بدون نگرانی از امتحان، از خواندن لذت ببرد.
از سوی دیگر، عدالت فرهنگی ایجاب می کند دسترسی به کتاب با توان مالی خانواده ها تعیین نشود. تقویت کتابخانه های مدارس و محله ها، تأمین کتاب برای مناطق محروم، توسعه دسترسی قانونی و کم هزینه به کتاب های دیجیتال و صوتی و دفاع از تولید آثار با کیفیت برای گروههای سنی مختلف، همچون اقداماتی است که می تواند موانع مطالعه را کم کند. نباید فراموش نماییم که کتاب خوانی فقط محصول سفارش های فرهنگی نیست؛ نتیجه مجموعه ای از سیاستهای اقتصادی، آموزشی و اجتماعی نیز هست. جامعه ای که از نوجوان انتظار مطالعه دارد، باید امکان واقعی دسترسی به کتاب را نیز برای او فراهم آورد.
خانواده ها و نهادهای فرهنگی چه طور می توانند علاقه به مطالعه را در نسل زد تقویت کنند؟ آیا هنوز الگوی سنتیِ سفارش به کتاب خواندن و محدودکردن استفاده از تلفن همراه کارآمد است؟
وقتی نوجوان احساس کند صدایش شنیده می شود و انتخابش محترم است، احتمال ارتباط پایدار او با کتاب افزایش خواهد یافت. خانواده اولین محیطی است که کودک در آن با کتاب و مطالعه آشنا می شود، اما تأثیر خانواده فقط به خرید کتاب یا سفارش به خواندن محدود نیست. کودک بالاتر از آنکه از سفارش های ما تأثیر بگیرد، رفتار ما را مشاهده می کند. وقتی پدر و مادر بشکل دائم از اهمیت کتاب حرف می زنند، اما تمام اوقات فراغت خویش را در تلفن همراه می گذرانند، پیام عملی ای که کودک دریافت می کند با سفارش کلامی آنها متفاوت خواهد بود. برای تشکیل عادت مطالعه، لازم نیست خانواده از ابتدا کتابخانه ای بزرگ داشته باشد یا هزینه سنگینی صرف خرید کتاب کند.
خواندن مشترک، گفتگو درباره ی داستان ها، استفاده از کتابخانه عمومی و اختصاص زمانی مشخص به مطالعه می تواند نقطه شروع مناسبی باشد. مهم تر از همه، باید به کودک اجازه داد کتاب متناسب با علاقه و مرحله رشد خویش را انتخاب نماید. اگر نوجوان به داستان های علمی تخیلی، معمایی، طنز، زندگی نامه، تاریخ یا موضوعات علمی علاقه دارد، این علاقه می تواند پلی برای ورود او به دنیای گسترده تر کتاب باشد. گاهی بزرگسالان فقط برخی آثار را شایسته مطالعه می دانند و ژانرهای مورد علاقه نوجوانان را کم ارزش تلقی می کنند. چنین برخوردی امکان دارد به جای گسترش سلیقه خواندن، نوجوان را از کتاب دور کند.
نوجوان نباید فقط دریافت کننده برنامه های فرهنگی بزرگسالان باشد؛ او باید در انتخاب کتاب ها، طراحی فعالیتهای کتابخانه ای و برنامه ریزی برای ترویج مطالعه نقش داشته باشد
طبیعی است که همه کتاب ها از نظر کیفیت یکسان نیستند و هدایت فرهنگی اهمیت دارد؛ اما این هدایت باید با شناخت علایق نوجوان و گفتگو همراه باشد، نه با تحقیر سلیقه او. در اینجا باید به یک اصل مهم در حقوق کودک توجه کنیم: احترام به شخصیت درحال رشد کودک و حق او برای مشارکت در تصمیم هایی که به زندگی اش مربوط می شود. نوجوان نباید فقط دریافت کننده برنامه های فرهنگی بزرگسالان باشد؛ او باید در انتخاب کتاب ها، طراحی فعالیتهای کتابخانه ای و برنامه ریزی برای ترویج مطالعه نقش داشته باشد. وقتی نوجوان احساس کند صدایش شنیده می شود و انتخابش محترم است، احتمال ارتباط پایدار او با کتاب افزایش خواهد یافت.
نهادهای فرهنگی نیز باید از برگزاری برنامه هایی که فقط به آمار شرکت کنندگان یا تعداد کتاب های توزیع شده توجه دارند، فراتر بروند. مسابقه کتاب خوانی می تواند مفید باشد، اما اگر تمام تجربه مطالعه به رقابت و جایزه محدود شود، امکان دارد لذت شخصی خواندن در حاشیه قرار گیرد. نشست های صمیمی کتاب خوانی، باشگاه های نوجوانان، گفتگو با نویسندگان، تولید پادکست و محتوای خلاقانه درباره ی کتاب و پیوند میان کتاب و هنرهای دیگر می توانند تجربه ای اجتماعی و جذاب از مطالعه بسازند. همین طور باید خود نوجوانان را بعنوان تولیدکنندگان فرهنگی به رسمیت شناخت. معرفی کتاب از زبان نوجوانان، نقدهای کوتاه، ویدیو های خلاقانه، گروههای مطالعه و فعالیتهای داوطلبانه کتابخانه ای می توانند کتاب را وارد زبان و فرهنگ روزمره نسل جدید کنند. البته این فعالیتها نباید به تبلیغ سطحی یا رقابت بر سر تعداد بازدیدها تقلیل یابند؛ هدف باید ایجاد ارتباط واقعی با اثر و گفتگو درباره ی آن باشد.
در مورد تلفن همراه نیز محدودیت های خانوادگی باید روشن، متناسب و همراه با گفتگو باشند. کنارگذاشتن ابزار دیجیتال در زمان مطالعه می تواند مفید باشد، اما اگر این کار به تنبیه و درگیری دائمی تبدیل گردد، کتاب به نماد اجبار بدل خواهد شد. بهتر است خانواده به جای جنگیدن با فناوری، جهت استفاده متعادل از آن الگو بسازد و نشان دهد که کتاب، فضای مجازی و دیگر شکل های یادگیری می توانند در زندگی متوازن در کنار هم قرار گیرند.
دولت، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش وپرورش، ناشران و رسانه ها برای عبور از بحران مطالعه چه مسئولیتی دارند؟ اگر قرار باشد چند راه حل عملی و قابل اجرا پیشنهاد نماییم، از کجا باید شروع کرد؟
نخست باید بپذیریم که ترویج کتاب خوانی با سفارش های مناسبتی و شعارهای فرهنگی محقق نمی گردد. اگر مقرر است مطالعه به قسمتی از زندگی نسل جدید تبدیل گردد، باید آنرا در سیاستگذاری عمومی جدی بگیریم. این مسئله نیازمند همکاری دولت، نظام آموزشی، کتابخانه ها، ناشران، رسانه ها، خانواده ها و خود نوجوانان است؛ هیچ یک به تنهایی نمی توانند نتیجه پایدار ایجاد کنند. از نظر من، اولین اقدام، شناخت دقیق وضعیت مطالعه در گروههای سنی مختلف است. باید بدانیم نوجوانان چه می خوانند، چه مطالبی برایشان جذاب است، چه موانعی در دسترسی به کتاب دارند و استفاده از کتاب چاپی، الکترونیکی و صوتی در زندگی آنان چه جایگاهی دارد. سیاستگذاری بدون داده های معتبر امکان دارد به برنامه هایی پرهزینه اما کم اثر منتهی شود.
سیاست گذاری بدون داده های معتبر امکان دارد به برنامه هایی پرهزینه اما کم اثر منتهی شود
همچنین باید میان تفاوت های مناطق شهری و روستایی، وضعیت اقتصادی خانواده ها و نیازهای خردسالان با شرایط متعدد توجه کرد. دومین اقدام، تقویت زیرساخت های دسترسی است. کتابخانه های مدارس و عمومی باید به مجموعه های متناسب با سن و علاقه نوجوانان مجهز شوند و ساعات فعالیت، فضای فیزیکی و برنامه های آنها با نیازهای نسل جدید هماهنگ باشد. ایجاد امکان امانت رایگان یا کم هزینه، دفاع از کتابخانه های محلی و گسترش دسترسی قانونی به کتاب های الکترونیکی و صوتی نیز می تواند قسمتی از موانع اقتصادی را کم کند.
در این مسیر، دفاع از تولید و توزیع کتاب با کیفیت برای خردسالان و نوجوانان، خصوصاً در مناطق کمتر برخوردار، اهمیت زیادی دارد. سومین مبادرت به مدرسه مربوط است. آموزش و پرورش باید مطالعه آزاد را در کنار آموزش رسمی تقویت کند. اختصاص زمان منظم برای خواندن کتاب های انتخابی، ایجاد باشگاه های کتاب خوانی، گفتگوی دانش آموزان درباره ی آثار و پیوند دادن کتاب با هنر، علوم و مسایل روزمره می تواند تجربه مطالعه را از چارچوب امتحان فراتر ببرد. معلمان نیز باید برای معرفی کتاب و هدایت گفت وگوهای ادبی و علمی فرصت و آموزش کافی داشته باشند.
هدف این نیست که کتاب خوانی به تکلیف دیگری در برنامه فشرده دانش آموزان تبدیل شود؛ هدف این است که مدرسه امکان تجربه آزاد و معنادار مطالعه را فراهم آورد. چهارمین اقدام، بازبینی در شیوه دفاع از صنعت نشر است. ناشران و کتاب فروشان برای تولید آثار با کیفیت و دسترس پذیر به شرایط اقتصادی قابل پیش بینی نیاز دارند. حمایت های فرهنگی باید بگونه ای طراحی شوند که علاوه بر تولید کتاب، به دسترسی واقعی مخاطبان نیز کمک کنند.
شناخت نیازهای نسل جدید، توجه به تنوع موضوعی، کیفیت ترجمه و تالیف، طراحی مناسب کتاب و استفاده سنجیده از قالب های دیجیتال اهمیت دارد
در این میان، شناخت نیازهای نسل جدید، توجه به تنوع موضوعی، کیفیت ترجمه و تالیف، طراحی مناسب کتاب و استفاده سنجیده از قالب های دیجیتال اهمیت دارد. کتاب الکترونیکی و صوتی نباید رقیب ذاتی کتاب چاپی تلقی شود؛ این قالب ها می توانند در شرایط مناسب، مسیر تازه ای برای آشنایی مخاطبان با ادبیات و دانش ایجاد کنند. پنجمین اقدام، تغییر نگاه رسانه ها به کتاب است. کتاب نباید فقط در نمایشگاه ها، مناسبت های رسمی یا هنگام اعلام آمار فروش به یاد آورده شود. رسانه ها می توانند با معرفی آثار، گفتگو با نویسندگان، نقد کتاب، پرداختن به تجربه های موفق کتابخانه ها و نمایش پیوند کتاب با مسایل واقعی زندگی، مطالعه را به قسمتی از گفتگوی عمومی تبدیل کنند. معرفی کتاب به زبان خود نوجوانان نیز می تواند فاصله میان ادبیات رسمی فرهنگی و تجربه روزمره آنان را کم کند.
در کنار این موارد، باید سواد رسانه ای و سواد خواندن را مکمل یکدیگر بدانیم. نوجوان امروز هم به توانایی ارزیابی اعتبار اطلاعات آنلاین نیاز دارد و هم به فرصت خواندن متون بلند و پیچیده. آموزش تشخیص اطلاعات نادرست، مقایسه منابع، تحلیل داستانها و استدلال انتقادی می تواند از یک سو کیفیت استفاده از فضای مجازی را بهبود دهد و از طرف دیگر، لزوم مطالعه عمیق را برای نوجوان روشن تر کند.
در نهایت، ترویج مطالعه باید با مشارکت خود خردسالان و نوجوانان همراه باشد. اگر سیاست گذاران فقط درباره ی نسل زد تصمیم بگیرند، اما صدای این نسل را نشنوند، احتمال دارد برنامه هایی طراحی شود که از نظر بزرگسالان جذاب اند، اما با علایق و نیازهای مخاطبان تناسب ندارند. تشکیل گروههای مشورتی نوجوانان در کتابخانه ها، مدارس و نهادهای فرهنگی، می تواند راهی برای شناخت بهتر نیازها و افزایش حس تعلق آنان به برنامه های فرهنگی باشد. من معتقدم حق دسترسی خردسالان به کتاب و فرهنگ را باید جدی تر از یک سفارش تربیتی ببینیم. کتاب می تواند به رشد شخصیت، گسترش تخیل، شناخت جهان و تشکیل استقلال فکری کودک کمک نماید. فراهم کردن فرصت برابر برای دسترسی به کتاب نیز قسمتی از مسئولیت نهادهای عمومی در دفاع از رشد و شکوفایی خردسالان است.
در نهایت، اگر می خواهیم نسل جدید کتاب بخواند، باید کتاب را از جایگاه یک تکلیف بیرون بیاوریم و به تجربه ای در دسترس، لذت بخش و در رابطه با زندگی او تبدیل نماییم. نمی توان از نوجوان انتظار داشت در محیطی که تمام عناصر آن برای جلب فوری توجه طراحی شده اند، به تنهایی از مطالعه عمیق محافظت کند. این مسئولیت مشترک خانواده، مدرسه، دولت، نهادهای فرهنگی، ناشران و رسانه هاست. کتاب خواندن را نمی توان با سرزنش یک نسل احیا کرد؛ باید نسلی را پرورش داد که در زندگی روزمره اش فرصت، انگیزه و امکان کتاب خواندن داشته باشد.
منبع: karamond.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان کاراموند در مورد این مطلب