جایگاه هنرمندان زن در تئاتر؛
زنان در فضای مردسالار هم هنر خویش را نشان دادند گعده های رفاقتی مردانه
به گزارش کاراموند، مریم منصوری نویسنده و کارگردان تئاتر ضمن اشاره به تلاش هنرمندان زن برای فعالیت در جامعه مردسالار از چالش هایی که محدودیت های تئاتری و حضور نداشتن زنان در گعده های رفاقتی ایجاد می کند، گفت.
به گزارش کاراموند به نقل از مهر، زنان در تئاتر بعنوان هنری که روح زندگی را در صحنه خود به تصویر می کشد، همواره و حتی قبل از حضورشان بر صحنه نقشی بزرگ و تاثیر گذار داشته اند. تئاتر ایران از پس از انقلاب اسلامی شاهد فراز و فرودهای بسیاری بوده است و جایگاه زنان در این هنر مسأله و پرسشی است که توجه بسیاری را به خود جلب می کند؛ این که هنرمندان زن تئاتر با چه چالش ها و مشکلاتی مواجهند و آیا در همان جایگاه و موقعیتی قرار دارند که باید؟
گروه هنر خبرگزاری مهر در سلسله گفتگوهایی به سراغ هنرمندان زن تئاتر ایران رفته است تا از آنان در رابطه با وضعیت و چالش هایی که در تئاتر با آن مواجه هستند، جویا شود.
اقتباسی متفاوت از نمایشنامه «دوشیزه جولیا»
مریم منصوری نویسنده و کارگردان تئاتر با اشاره به فعالیتهای هنری اخیرش به گزارشگر مهر اظهار داشت: اخیرا یک نمایشنامه خوانی در رپرتوار صدای نمایشنامه نویس کانون نمایشنامه نویسان خانه تئاتر داشتم که در تماشاخانه هیلاج برگزار گردید. اجرای ما اقتباسی از نمایشنامه «دوشیزه جولیا» نوشته اگوست استریندبرگ نویسنده سوئدی بود. من قصه استریندبرگ را ادامه داده بودم و ماجرای نمایش ۱۰ سال بعد از وقایع متن اصلی می گذشت و فرض را بر این گذاشتم که جولیا در انتها نمایشنامه خودکشی نمی کند و از اسطبل زنده بیرون می آید.
وی افزود: این متن را چند سال پیش نوشته بودم و در جشنواره تئاتر فجر نیز نامزد شده بود. همین طور یک مجموعه داستانی به نام «رَد» در دست انتشار دارم که مقرر است توسط نشر ثالث چاپ شود. همینطور طرح نمایشی با نام «سوادنامه موی سیاه» در مرحله نگارش دارم که در پیچینگ پروژه «وطن» حوزه هنری پذیرفته شده است. چند ماه پیش نیز ۲ نمایشنامه «آمده بودیم اینجا بمیریم» و «برف زمین را گرم می کند» توسط نشر مهرگان خرد به قلم من منتشر گردید.
مشکلات تئاتر به طور معمول به صورت رفاقتی رفع می شود
این کارگردان تئاتر با بیان مشکلات و چالش های زنان در تئاتر امروز اظهار داشت: حقیقت این است که فارغ از زن یا مرد بودن، مشکلاتی در تئاتر وجود دارد که به صورت ریش سفیدی و رفاقتی حل می شود. چه کارگردان مرد باشد و چه زن، باید به آن حوزه محدود دوستانه ورود کند و کسانی را داشته باشد که او را حمایت کنند. برخی مشکلات جنسیتی نیست، اما از آنجائیکه ساختار کلی جامعه ما مردانه است و گعده های رفاقتی بر مدار آقایان می چرخد، دیدنش دشوار نیست که بیشتر کارگردانان زن یا همسر کارگردان مرد دیگری هستند یا همسرشان بازیگر یا تهیه کننده است و از این طریق حمایت می شوند. پشت اغلب کارگردان های زن یک حمایت مردانه وجود دارد و شرایط کار کردن برای کارگردان های زن برمبنای استعداد، توانایی ها، آن چه که آموخته اند و وجهه هنری آنها فراهم نمی گردد.
وی اضافه کرد: متاسفانه در فضای فرهنگی و هنری کشور ما و با وجود همه ادعاها، باز هم اغلب کارگردان های زن باید از جانب یک عنصر مردانه و نماینده ای از جامعه مردسالار حمایت شوند، در غیر این صورت حتی کارگردان های زنی که چند بار کار کرده اند و در جشنواره ها هم حمایت شده اند با مشکل مواجه می شوند. وقتی کسی در چند جشنواره موفقیت کسب می کند و از پس کارگردانی و تشکیل گروه بر می آید، یعنی استعداد دارد و می تواند هنرش را ارائه نماید. من در سال ۹۶ نمایش «تور عروسی مامان» را در کارگاه نمایش مجموعه تئاترشهر اجرا کرده بودم که دومین اجرای عمومی من بود، اما پس از هشت سال وقتی برای اجرای نمایش «برف زمین را گرم می کند» به مجموعه تئاترشهر رجوع کردم باردیگر و آن هم در شرایط پس از جنگ که فروش بلیت بسیار دشوار بود کارگاه نمایش را در اختیار من گذاشتند؛ جایی که حتی کولر هم نداشت و وظیفه من بود که هر روز از تماشاگرانم برای شرایط بد سالن عذرخواهی کنم. به رغم نقدهای مثبت، ما تنها ۱۶ روز اجرا داشتیم.
اداره کل هنرهای نمایشی خودش را کاملا کنار کشیده است
منصوری با انتقاد از حمایت های اداره کل هنرهای نمایشی اظهار نمود: شرایط نشر هم گاهی چنین است اما شرایط اجرا دشوارتر است چون کارگردانی به نسبت نوشتن نقش برجسته تری در اجرا ایفا می کند و سالن های دولتی در اختیار هرکسی قرار نمی گیرد. قسمتی از این ماجرا به این باز می گردد که شرایط اجرا به جهت وضعیت اقتصادی و نرخ بالای تورم بسیار دشوار شده است و آن چه ماجرا را اسفناک می کند این است که اداره کل هنرهای نمایشی کنار کشیده است و خویش را مشمول هیچ مسئولیتی برای کمک هزینه و پشتیبانی از گروههای تئاتری نمی داند. معاون هنری سابق وزیر فرهنگ قول داده بود از اجراهایی که در شرایط جنگی اجرا می شوند، حمایت کند اما ما حتی یک ریال کمک هزینه دریافت نکردیم و اجراهایمان حتی یک شب هم تمدید نشد.
این نویسنده در رابطه با تغییر جایگاه زنان در تئاتر ایران اظهار داشت: ما در سنت های نمایشی خود اصطلاحی با عنوان «زن پوش» داریم؛ یعنی مردی که لباس زنان را می پوشید و نقش زنان را بازی می کرد. در سنت های اجتماعی نمایشی ما فرهنگ مردسالار برقرار است و زن ها در محدودیت قرار دارند. اما در کنار این مسئله باید به آمار زنان تحصیل کرده در رشته های هنری و علمی توجه کرد که نشان میدهد به رغم نگاه ها و این که موقعیتی برای آنان درنظر گرفته نمی گردد، زنان بیکار ننشسته اند و در تکاپو هستند تا فرصت ها را به دست بیاورند، هنر خودشان را عرضه بدهند و حرف بزنند. نمایش «برف زمین را گرم می کند»
زنان در همین فضای مردسالار هم هنر خویش را نشان می دهند
وی اضافه کرد: کسی که وارد تئاتر می شود آموخته است تا حرفش را به گونه ای هنرمندانه عرضه بدهد. با این که در برنامه ریزی های کلان اجتماعی توجه خاصی به زنان هنرمند نمی گردد، ما به هیچ عنوان نیاز به توجه ویژه نداریم. ما انتظار داریم تا شرایط بصورت مساوی بین زن و مرد تقسیم شود و در این راه، کارگردانی نسبت به بازیگری مسئله دشوارتری است چونکه کارگردان های مرد هم به بازیگران زن نیاز دارند. فکر می کنم زنان هنرمندی که زحمت کشیده اند و از جیب خودشان برای تئاتر خرج کرده اند، امروز احتیاجی به نگاه ویژه ندارند و برنامه ریزی های سریع و غیراصولی تنها نوعی موج سواری است. چند سال پیش جشنواره ای برگزار شد که ادعا داشت جشنواره تئاتری خانم ها است که رویه تئاتری جشنواره فیلم پروین است و می خواهد به هنرمندان زن توجه کند اما آنها حتی از یک نمایشنامه نویس و یک کارگردان زن دعوت نکردند و جشنواره به گونه ای فرمایشی و با چند مونولوگ به پایان رسید.
منصوری در انتها بیان نمود: زنان ایرانی طی سالیان دراز خودشان را در همه حوزه ها اثبات نموده اند و ما در کنار مردان رقابت می نماییم و در همین فضای مردسالار می توانیم هنر خودمان را نشان دهیم. این مسیر باید کم کم پیش برود و جامعه به نقطه ای برسد که در آن زنان حق خودشان را بگیرند. هرچند که شاید به عمر من قد ندهد و خیلی از استعدادها در این زمان قربانی بشوند. این اتفاق می افتد اما دریغش برای ما می ماند که به رغم توانایی هایمان نتوانستیم کار نماییم.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان کاراموند در مورد این مطلب