از گاندو تا هزارتو دور شدن از فرمول تکراری سریال های امنیتی
کاراموند: سریال «هزارتو» برعکس آثاری که در شعارزدگی یا پیش بینی پذیری مانده اند، این مجموعه با ورود به اردوگاه دشمن و تمرکز بر جزییات عملیاتی، از قسمت پنجم مسیری تازه آغاز نموده است.
شبکه نمایش خانگی در سالیان اخیر بارها به سراغ داستانهای پلیسی و امنیتی رفته، اما کمتر مجموعه ای توانسته میان جذابیت دراماتیک، جزییات فنی و حفظ تعلیق روایی توازن برقرار کند. بسیاری از نتایج این حوزه یا در دام شعارزدگی افتاده اند و یا آن قدر به فرمول های تکرارشونده وفادار مانده اند که از همان قسمت های ابتدایی، مسیر قصه برای مخاطب قابل پیشبینی شده است. در چنین فضایی، سریال «هزارتو» را می توان تلاشی جدی برای تعریف مجدد مختصات یک درام اطلاعاتی در این مدیوم دانست؛ اثری که باآنکه در شروع، نشانه هایی آشنا از سریال های مرسوم این ژانر را با خود دارد، اما به مرور تلاش می کند لحن و جهان مستقل و خاص خودش را بسازد.
فیلمنامه «هزارتو» را حسین تراب نژاد نوشته؛ نویسنده ای که سال هاست نامش با آثار سیاسی، امنیتی و دفاع مقدس گره خورده. تراب نژاد، علاوه بر فعالیت گسترده در تلویزیون، نگارش فیلم نامه آثاری چون «ماجرای نیمروز؛ رد خون»، «آبادان یازده شصت»، «ضد»، «پالایشگاه»، «آپاراتچی» و «صیاد» را هم در کارنامه دارد؛ آثاری که هرکدام به نحوی با تاریخ معاصر، تقابل های امنیتی و بحران های سیاسی پیوند خورده اند. همین پیشینه، سبب شده «هزارتو» شناخت مناسبی از مختصات جهان داستانی خود داشته باشد.
شروع آشنا
قسمت های ابتدایی «هزارتو» در نگاه نخست، یادآور همان الگوی شناخته شده سریال های امنیتی تلویزیون بود که «گاندو» نمونه شاخص آن محسوب می شود؛ مأمورانی که درگیر پرونده ای پیچیده از نفوذ می شوند و باید قبل از وقوع یک بحران بزرگ، شبکه پنهان فساد را شناسایی کنند. در عین حال، سریال از حوالی قسمت پنجم از این چارچوب فاصله می گیرد و مسیر متفاوت تری را پیش روی مخاطب قرار می دهد.
تمایز روایی «هزارتو» با آثار مشابه در این است که دوربینش صرفا در بین نیروهای داخلی باقی نمی ماند و به درون اردوگاه دشمن هم می رود. این سریال، با نمایش مناسبات میان مأموران اطلاعاتی موساد و نیروهای میدانی آنها، می کوشد تصویری جزئی تر از سازوکار عملیات های خرابکارانه عرضه دهد؛ تصمیمی که سبب شده روایت از حالت تک بعدی بیرون برود و بتواند تقابل «آنتاگونیست – پروتاگونیست» را به نحو ملموس تری دراماتیزه کند.
آماده برای عملیات
دیگر مشخصه «هزارتو»، توجهش به عملیات های مبتنی بر کار اطلاعاتی است. تولید سریال بر اساس یک پرونده حقیقی، این امکان را در اختیار سازندگان قرار داده تا از ریزه کاری های ارتباطات مخفی، شیوه انتقال اطلاعات، شیوه های پوششی و مناسبات پنهان میان عوامل عملیاتی استفاده نمایند.
سریال علی هاشمی غالبا، به جای توضیح مستقیم، اطلاعات را با بهره گیری از موقعیت سازی و طراحی رفتار شخصیت ها منتقل می کند؛ نگاهی که سبب شده فضای داستان بیشتر سینمایی شود تا رادیویی و دیالوگ محور. این ویژگی، به ویژه در صحنه های در ارتباط با ارتباطات غیرقابل ردیابی میان عوامل عملیاتی، نمود بیشتری پیدا می کند و به ایجاد تعلیق یاری می رساند. با این همه، «هزارتو» هنوز به نقطه اوج نرسیده، اما نشانه های امیدبخشی از ورود به یک فاز پرتحرک تر در قسمت های اخیر کاملا مشهود است.
ورود به فاز میدانی
یکی از مهم ترین نقاط قوت «هزارتو» به انتخاب سوژه آن مربوط می شود: پرداختن به عملیات خرابکارانه و تروریستی در ایران، توسط عوامل موساد و نمایش قسمتی از سازوکار میدانی این شبکه. این موضوع، بر خلاف خیلی از آثار مشابه که صرفا در سطح اشاره باقی می مانند و غالبا حرف از فساد اقتصادی می زدند یا در نهایت اسرائیلی ها را مترصد ترور شخصیت های سیاسی جلوه می داند، در «هزارتو» بروزرسانی شده و با یک عملیات خرابکارانه سنگین، به متن روایت آمده تا موتور محرک قصه شود.
سریال در قسمت های اخیر، با بردن دوربین به میان اعضای منتخب حزب کومله، مسیر تازه ای را برای روایت خود باز کرده و زمینه چینی مشخصی برای ورود به یک فاز عملیاتی انجام داده است. بنظر می رسد «هزارتو» در ادامه، بالاتر از گذشته بسمت یک تریلر اکشن حرکت کند؛ فضایی که می تواند شامل تعقیب و گریز، انفجار، درگیری های مسلحانه و عملیات های میدانی باشد و طبیعتاً ظرفیت بیشتری برای درگیر کردن مخاطب دارد. این تغییر لحن، اگر با حفظ انسجام روایی همراه شود، می تواند سریال را از یک درام صرفا پلیسی - اطلاعاتی فراتر ببرد و آنرا به اثری پرتعلیق تر و پرکشش تر تبدیل کند.
قهرمان خاکستری
ایفای نقش اصلی «هزارتو» را امیرحسین آرمان بر عهده گرفته است؛ بازیگری که در این مجموعه، تصویری متفاوت و خلاقانه از یک مأمور امنیتی عرضه می کند. احمدرضا، بر خلاف خیلی از تیپ های رایج این ژانر، شخصیتی کاملا صیقل خورده و شکست ناپذیر نیست. او گاهی عصبی می شود، تمرکزش را از دست می دهد و درگیر بحران های در ارتباط با زندگی شخصی و خانوادگی خود هم هست.
سریال تلاش نموده این شخصیت را نه در قالب یک قهرمان کلیشه ای، بلکه بعنوان انسانی عادی و ملموس تصویر کند؛ فردی که با یک تهدید امنیتی مقابله می کند، اما در زندگی شخصی خود هم با مشکلات گوناگونی روبه روست و برای حفظ تعادل میان کار و خانواده اش، از جان مایه می گذارد می کند.
امیرحسین آرمان هم تا حد زیادی موفق شده این خصوصیت ها را در بازی خود بازتاب دهد و نقش را از حالت کلیشه ای خارج کند. حضور او یکی از نقاط اتکای اصلی سریال است و بخش مهمی از بار تعلیق داستان بر دوش شخصیت احمدرضا قرار دارد.
ناهمگونی در بازی ها
با وجود موفقیت نقش اصلی، «هزارتو» در قسمت بازیگری کاملا یکدست نیست. برخی بازیگران مکمل، خصوصاً در صحنه های احساسی یا پرتنش، فاصله محسوسی با فضای کلی نقش دارند و نمی توانند در سطح شخصیت اصلی ظاهر شوند. این ناهمگونی گاهی سبب افت ریتم و نامنسجم جلوه کردن اثر در تعدادی سکانس ها می شود.
بازیگران غیرایرانی سریال اما مهم ترین نقطه ضعف اثر محسوب می شوند. نوع بیان، میزانسن و کیفیت اجرای آنها در خیلی از صحنه ها مصنوعی بنظر می رسد و گاه این تصور را بوجود می آورد که مخاطب با نابازیگر مواجه می باشد. این مساله به ویژه در اثری که بر پایه تعلیق و باورپذیری بنا شده، بالاتر از پیش دیده می شود.
فراتر از کلیشه
«هزارتو» هنوز اثری بی نقص نیست و در تعدادی بخش ها، همچون انتخاب بازیگران خارجی، ریتم بعضی قسمت ها و یکدست نبودن اجراها، با ضعف هایی مواجه می باشد. در عین حال، مجموعه در مقایسه با بخش قابل توجهی از تولیدات مشابه، تلاش نموده از کلیشه های رایج فاصله بگیرد و بسمت خلق فضایی جزئی نگرتر و پرتعلیق تر حرکت نماید.
توجه به مناسبات پشت پرده عملیات های خرابکارانه، ورود به فضای نیروهای عملیاتی دشمن، استفاده از پرونده حقیقی بعنوان پایه روایت و سعی برای انسانی تر کردن شخصیت اصلی، همچون خصوصیت هایی است که «هزارتو» را به اثری قابل توجه در بین تولیدات اخیر شبکه نمایش خانگی مبدل کرده است؛ مجموعه ای که حالا با نزدیک شدن به فاز عملیاتی قصه، باید دید تا چه اندازه می تواند وعده های ابتدایی خویش را محقق کند.
منبع: فارس
منبع: كاراموند
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان کاراموند در مورد این مطلب